Azja Kręci - podkast Pięciu Smaków

Co łączy chińskie superprodukcje o ratowaniu Ziemi i japońskie, melancholijne cyberświaty? Dlaczego to właśnie lata 80. były punktem zwrotnym dla azjatyckiego sci-fi – i skąd w Japonii tyle retrofuturyzmu? Jak gatunek, który miał opowiadać o przyszłości, stał się narzędziem soft power i elementem kulturowej rywalizacji między krajami?

W kolejnym festiwalowym odcinku podkastu przyglądamy się temu, jak różnią się chińskie i japońskie tradycje science fiction – zarówno w literaturze, jak i w kinie. Zastanawiamy się, w jaki sposób gatunek ten staje się narzędziem budowania wizerunku i narodowej dumy, a także jak wpisuje się w strategie soft power obu krajów. Rozmawiamy o tym, jak Chiny i Japonia wyobrażają sobie przyszłość – pomiędzy technokratyczną satyrą i wizją potęgi cywilizacji, a melancholijnym, cyberpunkowym światem przeszłości, w którym ludzkie ciało sprzężone jest z maszyną.

Gośćmi odcinka są Andrzej Świrkowski, japonista i wykładowca w Zakładzie Japonistyki, W Instytucie Orientalistyki UAM w Poznaniu, tłumacz literatury japońskiej oraz Urszula Żurawska, japonistka i ekonomistka, fanka chińskiego i japońskiego sci-fi, wieloletnia współpracowniczka festiwalu Pięć Smaków.

W najnowszym, festiwalowym odcinku naszego podcastu zaglądamy pod błyszczącą powierzchnię tej niezwykłej dekady. Lata 80. to czas szalonego konsumpcjonizmu, gospodarczego boomu i przekonania, że w Japonii możliwe jest absolutnie wszystko. Ten sen o dostatku i lekkości nie trwał jednak wiecznie – z początkiem lat 90. pękła spekulacyjna bańka ekonomiczna, otwierając okres niepewności i straconych dekad.

Punktem wyjścia do rozmowy jest festiwalowa sekcja Japan 80s – przegląd filmów, które ukazują różnorodny, pulsujący krajobraz kultury Japonii tamtych lat. Od obrazów o młodości i alienacji, przez popowe fantazje, po melancholijne sny o przemijaniu – próbujemy uchwycić ejtisową energię, w której sztuka, konsumpcja i kryzys spotykały się w jednym miejscu.

Gościnią odcinka jest dr Iga Rutkowska – japonistka i wykładowczyni w Katedrze Japonistyki Wydziału Kultur Azji i Afryki Uniwersytetu Warszawskiego.

W pierwszym odcinku podkastu, poświęconym 19. edycji Pięciu Smaków, przyglądamy się sekcji K-Youth. To wybór ośmiu różnych stylistycznie i tematycznie filmów, które koncentrują się na wchodzącym w dorosłość pokoleniu Koreańczyków. Od rozterek sercowych, przez problemy ze znalezieniem pracy i mieszkania, aż po systemową czy rodzinną przemoc - rzeczywistość ta nie jest zbyt przyjazna.

Na szczęście koreańscy filmowcy są wyczuleni na tematy społeczne i z wrażliwością przekładają je na znakomite fabuły. Ale czy kino może pomóc zbudować lepszy świat dla młodych ludzi? Czy jest w ogóle jakaś iskierka nadziei?

Gościnią rozmowy jest Daria Oksytiuk, organizatorka polsko-koreańskich wydarzeń kulturalnych i znawczyni tego kraju.

Powszechnie wiadomo, że Indie to różnorodny, dynamiczny i nieco osobny rynek filmowy, z własną mitologią i z gwiazdami, które występują w potężnych, coraz bardziej rozbuchanych superprodukcjach. Te gromadzą tłumy w kinach i często budzą gorące dyskusje, w skrajnych przypadkach przeradzające się w protesty i zamieszki. 

Czemu właściwie tak jest? Skąd w Indiach tradycja tak monumentalnych filmów i bohaterów, którzy mają w organizmie więcej testosteronu niż krwi? Jak dyskurs polityczny wpływa na treść tych dzieł? Wreszcie - po które blockbustery warto sięgnąć, kiedy zaczyna się przygodę z tym kinem? Które z tych dzieł lubimy najbardziej? 

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Moniką Nowakowską, sanskrytolożką z Katedry Azji Południowej Uniwersytetu Warszawskiego, miłośniczką i znawczynią kina indyjskiego.

Bohaterem 74 odcinka Podkastu Pięciu Smaków jest Lee Chang-dong, jeden z najbardziej cenionych mistrzów kina koreańskiego XXI wieku, którego retrospektywa jest częścią programu 25. Nowych Horyzontów.

Lee zadebiutował jako reżyser mając 43 lata, będąc już uznanym pisarzem. Po dramacie gangsterskim "Zielona ryba" z 1997 r. zrealizował jeszcze pięć filmów, które zebrały worek nagród na największych światowych festiwalach. Każde dzieło Lee jest autorskim tryumfem, dowodem na jego głęboki humanizm, oferując pełne empatii wejrzenie w psychikę bohaterów, znajdujących się zazwyczaj na życiowym zakręcie.

Posłuchajcie podkastu, oglądajcie filmy Lee Chang-donga!

Po ekranach polskich kin wędruje właśnie "Shambhala" Mina Bahadura Bhama, która zachwyciła publiczość 18. edycji Pięciu Smaków.

Jest to opowieść o Pemie, mieszkającej w wiosce położonej wysoko w Himalajach. Kiedy znika Tashi, jeden z jej trzech mężów, a mieszkańcy zaczynają plotkować o jej ciąży, dziewczyna postanawia go odnaleźć. Rusza w długą drogę, aby stanąć w obronie swojego dobrego imienia i dowiedzieć się więcej o samej sobie.

Premiera filmu to okazja, aby przyjrzeć się nie tylko temu pięknemu filmowi, ale także jego ojczyźnie, rzadko obecnej w naszej przestrzeni medialnej.

Do rozmowy zaprosiliśmy Iwonę Szelezińską, autorkę książki "Kopnij piłkę ponad chmury. Reportaże z Nepalu" oraz właścicielkę biura podróży Miejsca.

Opowiada ona o Nepalu, jego historii, geografii, a także o filozofii, w myśl której żyją buddyjskie społeczności, zamieszkujące wyższe partie Himalajów. Poruszamy także kwestię sytuacji żyjących tam kobiet.

Zapraszamy do słuchania. 

Aż trudno uwierzyć, że dopiero w 72 odcinku podkastu opowiadamy o Akirze Kurosawie, jednym z największych reżyserów w historii kina. To on rozsławił na cały świat kinematografię japońską filmami, które do dzisiaj zachwycając pięknem, czystością narracji i innowacyjnością w realizacji scen akcji.

Dzięki swojemu wyjątkowemu kunsztowi i zrozumieniu tego, jak działa kino, Kurosawa stał się jednym z najbardziej wpływowych i inspirujących twórców w historii. Bez jego filmów światowa popkultura wyglądałaby dzisiaj znacznie ubożej. Np. "Gwiezdne wojny" Lucasa, "Za garść dolarów" Leone czy "Rzut na matę" Johnniego To - każde z tych dzieł swój początek znalazło w fascynacji filmami twórcy zwanego Beethovenem wśród reżyserów.

Zapraszamy do wysłuchania odcinka, w którym opowiadamy jak mocny wpływ na innych twórców, zarówno zachodnich jak i azjatyckich, miał Akira Kurosawa.

Nowy sezon podkastu zaczynamy od mocnego B. Z okazji premiery hollywoodzkiej produkcji "Mickey 17" rozmawiamy o imponującej karierze mistrza Bong Joon-ho, najważniejszego twórcy Nowego Kina Koreańskiego.

Bong zadebiutował w roku 2000 wprawiającą w dyskomfort komedią "Szczekające psy nigdy nie gryzą", która kompletnie się nie sprzedała w kinach, ale udowodniła, że ten socjolog z wykształcenia ma świetne oko do absurdów codzienności współczesnej Korei.

Kolejna próba, "Zagadka zbrodni" z 2003 roku, to już kompletne arcydzieło, najwybitniejszy filmowy kryminał XXI wieku. Od tego czasu Bong konsekwentnie podnosi poprzeczkę dla kina koreańskiego, z powodzeniem mierząc się z różnymi gatunkami i konwencjami. To, co łączy jego filmy, to zainteresowanie społeczeństwem, jego strukturą, mechanizmami poddawania się autorytarnym władzom, głęboko wdrukowaną w nas potrzebą wolności.

Czy warto było czekać na "Mickey 17" prawie sześć lat? Który film Bonga jest naszym ulubionym? 

Posłuchajcie.

Tokio to największa metropolia na świecie – dlatego stała się bohaterem tegorocznej pięciosmakowej sekcji. To gigantyczna przestrzeń, na którą składają się liczne odnogi – wśród nich przeróżne opowieści, historie, anegdotki. Tokio ma jednak wiele twarzy, a piękno tego miasta tkwi poza głównym kadrem – w ukrytych uliczkach podmiejskich dzielnic, daleko od utartego szlaku. To tam odnaleźć możemy niewielkie sklepiki rzemieślnicze, prowadzone od pokoleń knajpy specjalizujące się w tokijskich daniach, czy lokalne bary ze swoim unikalnym rytmem.

Tokio można poznać poprzez filmy, ale nic nie równa się doświadczeniu bezpośredniemu. Oddajemy zatem głos tym, którzy to Tokio znają, a nawet czują się w jakby sami byli w połowie tokijczykami. O swoich doświadczeniach mieszkania przez kilka lat w Tokio w podkaście Pięciu Smaków opowiada Piotr Milewski – pisarz, autor książek o Japonii, w tym opublikowanej niedawno “Tokio. Opowieści z Dolnego Miasta”. W rozmowie z Łukaszem Mańkowskim, kuratorem tokijskiej sekcji, opowiedzą o swoich zetknięciach z licznymi obliczami japońskiej stolicy.

Jednym z najciekawszych głosów Hongkońskiej Nowej Fali jest Stanley Kwan – oddany obserwator przemian modernizującego się Miasta Pachnącego Portu, którego filmowa poezja wybrzmiewała w melodramatach o emocjonalnym pogubieniu. Jego spojrzenie na Hongkong jest fascynujące, ale też wymykające się etykietom i tendencjom – każdy z jego filmów jest zupełnie odrębny, jakby zrealizowany przez innego twórcę.

Jesteśmy pewni, że magiczne historie Kwana złamią wam serce, ale też otulą tym wyjątkowym poczuciem filmowej melancholii, która jesienią smakuje najlepiej. W najnowszym odcinku podkastu staramy się rozszyfrować autorskie inspiracje Kwana i jego artystyczne dążenia – do Marcina Krasnowolskiego i Łukasza Mańkowskiego dołączył Maciej Satora, krytyk filmowy związany z Filmwebem i prawdopodobnie jeden z większych fanów twórczości Kwana w Polsce.