Azja Kręci - podkast Pięciu Smaków

Podkast Pięciu Smaków, odcinek 81: Bi Gan. Kino, które wskrzesza

List miłosny do kina? Próba ocalenia sztuki w czasach pędzącej technologii? A może hipnotyczna podróż przez gatunki, zmysły i historię Państwa Środka?

W najnowszym odcinku Podkastu Pięciu Smaków rozmawiamy o jednym z najgłośniejszych azjatyckich filmów ostatnich lat – nagrodzonym w Cannes i ubiegłorocznym przeboju festiwalu Pięć Smaków, czyli „Zmartwychwstaniu” Bi Gana. To niemal trzygodzinna filmowa odyseja: zmysłowa, szkatułkowa, balansująca gdzieś między medytacją a hołdem dla ponadstuletniej tradycji kina.

Bi Gan pozostaje jednym z najodważniejszych współczesnych twórców – reżyserem, który potrafi połączyć epickość z melancholią, nie tracąc przy tym własnego, wyrazistego języka. Jego kino wyrasta z czystej potrzeby tworzenia: z miłości do samego medium i do widzów.

W odcinku zastanawiamy się, jak odbierać kino Bi Gana, gdy nie wszystko układa się w logiczną całość. Jak poddać się filmowi, który mniej apeluje do intelektu, a bardziej do czucia, nastroju i subiektywnego przepływu obrazów. Mówimy też o tym, dlaczego na końcu każdego z jego filmów musi być kilkudziesięciominutowy mastershot.

Gościem odcinka jest Jakub Popielecki – krytyk filmowy i redaktor Filmwebu.

Podkast Pięciu Smaków, odcinek 80: Jaki był rok 2025 w kinie azjatyckim?

W ostatnim odcinku roku 2025 podsumowujemy sezon, zastanawiając się czym się wyróżniał i co mówi o obecnej kondycji branży filmowej w Azji.

O ile zabrakło wielkich arcydzieł, nie ma wątpliwości, że azjatycka rozrywka skutecznie przeniknęła do globalnego systemu i stała się jego ważną częścią.

Przykłady? Oszałamiająca popularność "Ne Zhy 2" czy "Demon Slayera" w kinach, "K-popowych łowczyń demonów" oraz drugiego i trzeciego sezonu "Squid Game" w streamingu to jaskrawy dowód na to, że hegemonia Hollywoodu została skutecznie podważona. Czy więc rynki w Korei Południowej, Chinach i Japonii są w dobrej kondycji? W którą stronę zmierza kino w Azji?

Zachęcamy do posłuchania rozmowy i do dzielenia się swoimi przemyśleniami na temat ulubionych filmów/seriali mijającego roku.

Podkast Pięciu Smaków, odcinek festiwalowy 4: Jak mówimy o migracjach?

19. edycja festiwalu już za nami, ale nie oznacza to, że skończyliśmy o niej rozmawiać – w ostatnim festiwalowym odcinku przyglądamy się sekcji “Focus: Migracje”. Razem z gośćmi, duetem artystycznym z Berlina, Martą Stanisławą Salą i Cheong Kin Manem, zastanawiamy się nad kwestią migracyjnych napływów w kontekście sztuki czy szerszej społecznej refleksji. 

To rozmowa o migracji przez język, sztukę i osobiste doświadczenie. O tym, jak słowa tworzą stereotypy, jak filmy opowiadają o byciu „obcym” i dlaczego migracja nie jest tylko problemem, lecz relacją, procesem i wspólną historią. W rozmowie pojawiają się wątki wokół mikroagresji, fluktuacji języków, odpowiedzialności kulturowej i znaczeń słów, które mogą mieć wpływ na zmianę sposobu myślenia. Czego możemy nauczyć się z procesów migracji? Jak to, jak postrzegamy migrację, wpływa na nas samych?

Głosu lektorskiego użyczył Jacek Harasim.

Zapraszamy do wysłuchania odcinka!

Podkast Pięciu Smaków, odcinek festiwalowy 3: Wizje przyszłości w azjatyckim sci-fi – Japonia vs Chiny

Co łączy chińskie superprodukcje o ratowaniu Ziemi i japońskie, melancholijne cyberświaty? Dlaczego to właśnie lata 80. były punktem zwrotnym dla azjatyckiego sci-fi – i skąd w Japonii tyle retrofuturyzmu? Jak gatunek, który miał opowiadać o przyszłości, stał się narzędziem soft power i elementem kulturowej rywalizacji między krajami?

W kolejnym festiwalowym odcinku podkastu przyglądamy się temu, jak różnią się chińskie i japońskie tradycje science fiction – zarówno w literaturze, jak i w kinie. Zastanawiamy się, w jaki sposób gatunek ten staje się narzędziem budowania wizerunku i narodowej dumy, a także jak wpisuje się w strategie soft power obu krajów. Rozmawiamy o tym, jak Chiny i Japonia wyobrażają sobie przyszłość – pomiędzy technokratyczną satyrą i wizją potęgi cywilizacji, a melancholijnym, cyberpunkowym światem przeszłości, w którym ludzkie ciało sprzężone jest z maszyną.

Gośćmi odcinka są Andrzej Świrkowski, japonista i wykładowca w Zakładzie Japonistyki, W Instytucie Orientalistyki UAM w Poznaniu, tłumacz literatury japońskiej oraz Urszula Żurawska, japonistka i ekonomistka, fanka chińskiego i japońskiego sci-fi, wieloletnia współpracowniczka festiwalu Pięć Smaków.

Podkast Pięciu Smaków, odcinek festiwalowy 2: Jaka naprawdę była Japonia lat 80.?

W najnowszym, festiwalowym odcinku naszego podcastu zaglądamy pod błyszczącą powierzchnię tej niezwykłej dekady. Lata 80. to czas szalonego konsumpcjonizmu, gospodarczego boomu i przekonania, że w Japonii możliwe jest absolutnie wszystko. Ten sen o dostatku i lekkości nie trwał jednak wiecznie – z początkiem lat 90. pękła spekulacyjna bańka ekonomiczna, otwierając okres niepewności i straconych dekad.

Punktem wyjścia do rozmowy jest festiwalowa sekcja Japan 80s – przegląd filmów, które ukazują różnorodny, pulsujący krajobraz kultury Japonii tamtych lat. Od obrazów o młodości i alienacji, przez popowe fantazje, po melancholijne sny o przemijaniu – próbujemy uchwycić ejtisową energię, w której sztuka, konsumpcja i kryzys spotykały się w jednym miejscu.

Gościnią odcinka jest dr Iga Rutkowska – japonistka i wykładowczyni w Katedrze Japonistyki Wydziału Kultur Azji i Afryki Uniwersytetu Warszawskiego.

Podkast Pięciu Smaków, odcinek festiwalowy 1: Co trapi młodych Koreańczyków?

W pierwszym odcinku podkastu, poświęconym 19. edycji Pięciu Smaków, przyglądamy się sekcji K-Youth. To wybór ośmiu różnych stylistycznie i tematycznie filmów, które koncentrują się na wchodzącym w dorosłość pokoleniu Koreańczyków. Od rozterek sercowych, przez problemy ze znalezieniem pracy i mieszkania, aż po systemową czy rodzinną przemoc - rzeczywistość ta nie jest zbyt przyjazna.

Na szczęście koreańscy filmowcy są wyczuleni na tematy społeczne i z wrażliwością przekładają je na znakomite fabuły. Ale czy kino może pomóc zbudować lepszy świat dla młodych ludzi? Czy jest w ogóle jakaś iskierka nadziei?

Gościnią rozmowy jest Daria Oksytiuk, organizatorka polsko-koreańskich wydarzeń kulturalnych i znawczyni tego kraju.

Podkast Pięciu Smaków, odcinek 75: jak Indie stały się potęgą w produkcji filmowych blockbusterów

Powszechnie wiadomo, że Indie to różnorodny, dynamiczny i nieco osobny rynek filmowy, z własną mitologią i z gwiazdami, które występują w potężnych, coraz bardziej rozbuchanych superprodukcjach. Te gromadzą tłumy w kinach i często budzą gorące dyskusje, w skrajnych przypadkach przeradzające się w protesty i zamieszki. 

Czemu właściwie tak jest? Skąd w Indiach tradycja tak monumentalnych filmów i bohaterów, którzy mają w organizmie więcej testosteronu niż krwi? Jak dyskurs polityczny wpływa na treść tych dzieł? Wreszcie - po które blockbustery warto sięgnąć, kiedy zaczyna się przygodę z tym kinem? Które z tych dzieł lubimy najbardziej? 

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Moniką Nowakowską, sanskrytolożką z Katedry Azji Południowej Uniwersytetu Warszawskiego, miłośniczką i znawczynią kina indyjskiego.

Podkast Pięciu Smaków, odcinek 74: Lee Chang-dong, mistrz ludzkich portretów

Bohaterem 74 odcinka Podkastu Pięciu Smaków jest Lee Chang-dong, jeden z najbardziej cenionych mistrzów kina koreańskiego XXI wieku, którego retrospektywa jest częścią programu 25. Nowych Horyzontów.

Lee zadebiutował jako reżyser mając 43 lata, będąc już uznanym pisarzem. Po dramacie gangsterskim "Zielona ryba" z 1997 r. zrealizował jeszcze pięć filmów, które zebrały worek nagród na największych światowych festiwalach. Każde dzieło Lee jest autorskim tryumfem, dowodem na jego głęboki humanizm, oferując pełne empatii wejrzenie w psychikę bohaterów, znajdujących się zazwyczaj na życiowym zakręcie.

Posłuchajcie podkastu, oglądajcie filmy Lee Chang-donga!

Podkast Pięciu Smaków, odcinek 73: czy "Shambhala" jest autentycznym obrazem Nepalu?

Po ekranach polskich kin wędruje właśnie "Shambhala" Mina Bahadura Bhama, która zachwyciła publiczość 18. edycji Pięciu Smaków.

Jest to opowieść o Pemie, mieszkającej w wiosce położonej wysoko w Himalajach. Kiedy znika Tashi, jeden z jej trzech mężów, a mieszkańcy zaczynają plotkować o jej ciąży, dziewczyna postanawia go odnaleźć. Rusza w długą drogę, aby stanąć w obronie swojego dobrego imienia i dowiedzieć się więcej o samej sobie.

Premiera filmu to okazja, aby przyjrzeć się nie tylko temu pięknemu filmowi, ale także jego ojczyźnie, rzadko obecnej w naszej przestrzeni medialnej.

Do rozmowy zaprosiliśmy Iwonę Szelezińską, autorkę książki "Kopnij piłkę ponad chmury. Reportaże z Nepalu" oraz właścicielkę biura podróży Miejsca.

Opowiada ona o Nepalu, jego historii, geografii, a także o filozofii, w myśl której żyją buddyjskie społeczności, zamieszkujące wyższe partie Himalajów. Poruszamy także kwestię sytuacji żyjących tam kobiet.

Zapraszamy do słuchania. 

Podkast Pięciu Smaków, odcinek 72: Kogo zainspirował Akira Kurosawa?

Aż trudno uwierzyć, że dopiero w 72 odcinku podkastu opowiadamy o Akirze Kurosawie, jednym z największych reżyserów w historii kina. To on rozsławił na cały świat kinematografię japońską filmami, które do dzisiaj zachwycając pięknem, czystością narracji i innowacyjnością w realizacji scen akcji.

Dzięki swojemu wyjątkowemu kunsztowi i zrozumieniu tego, jak działa kino, Kurosawa stał się jednym z najbardziej wpływowych i inspirujących twórców w historii. Bez jego filmów światowa popkultura wyglądałaby dzisiaj znacznie ubożej. Np. "Gwiezdne wojny" Lucasa, "Za garść dolarów" Leone czy "Rzut na matę" Johnniego To - każde z tych dzieł swój początek znalazło w fascynacji filmami twórcy zwanego Beethovenem wśród reżyserów.

Zapraszamy do wysłuchania odcinka, w którym opowiadamy jak mocny wpływ na innych twórców, zarówno zachodnich jak i azjatyckich, miał Akira Kurosawa.